Bộ Nhật Trong Tiếng Trung

Nhắc đến chữ 日½× rì, người mới học thường nghĩ ngay đến “ngày”. Nhưng nếu quan sát những chữ quen thuộc như 早½× zǎo – sớm, 晚½× wǎn – muộn, 晴½× qíng – trời quang hay 明½× míng – sáng, bạn sẽ thấy hình ảnh “mặt trời” vẫn ẩn phía sau rất nhiều lớp nghĩa.

Đó cũng là lý do bộ nhật trong tiếng Trung đặc biệt hữu ích khi học chữ Hán. Từ một bộ thủ chỉ mặt trời, người học có thể mở rộng sang cả một hệ thống từ vựng về ngày tháng, thời gian, ánh sáng, buổi sáng – tối và thời tiết.

Trong bài viết này, tiengtrungcoban.com sẽ đi từ hình thể của chữ 日 đến cách nhận biết các chữ thuộc Bộ Nhật và hệ thống 120 từ và cụm từ thường gặp với bộ nhật trong tiếng Trung để bạn dễ ghi nhớ và ứng dụng.

Bộ Nhật trong tiếng Trung là gì?

Bộ Nhật trong tiếng Trung viết là 日½×, đọc là rì. Nghĩa gốc của chữ là “mặt trời”, sau đó được dùng rộng hơn với nghĩa “ngày”.

Trong hệ thống 214 bộ thủ Khang Hy, 日 là bộ số 72 và gồm 4 nét. Đây là một bộ thủ xuất hiện khá thường xuyên trong chữ Hán, đặc biệt ở những chữ liên quan đến thời gian, ánh sáng, trạng thái của bầu trời hoặc các thời điểm trong ngày.

Có thể thấy mối liên hệ này khá rõ qua những chữ quen thuộc như 明½× míng – sáng, 早½× zǎo – sớm, 晚½× wǎn – muộn, tối hay 晴½× qíng – trời quang.

Tuy nhiên, bộ Nhật trong tiếng Trung không phải công thức để đoán nghĩa của mọi chữ chứa 日. Với nhiều chữ Hán, ý nghĩa đã phát triển khá xa so với nghĩa ban đầu. Vì vậy, nên xem 日 như một dấu hiệu giúp nhận diện cấu tạo và tạo liên kết khi ghi nhớ chữ.

Nguồn gốc và ý nghĩa của Bộ Nhật

日 là một chữ có nguồn gốc tượng hình. Ở những dạng chữ cổ, hình chữ mô phỏng mặt trời, ban đầu gần với một hình tròn có dấu ở giữa. Qua quá trình phát triển và vuông hóa chữ Hán, hình dạng đó dần trở thành 日 như hiện nay.

Từ “mặt trời”, nghĩa của 日 được mở rộng sang “ngày”. Đây là mối liên hệ khá tự nhiên bởi chu kỳ mặt trời mọc và lặn là một trong những cách con người xác định ngày từ rất sớm.

Vì vậy, trong tiếng Trung hiện đại, 日 xuất hiện trực tiếp trong nhiều từ về ngày tháng như 日期½× rìqī – ngày tháng, 生日½× shēngrì – sinh nhật, 节日½× jiérì – ngày lễ hay 日历½× rìlì – lịch.

Ý nghĩa liên quan đến ánh sáng và thời gian cũng được thể hiện gián tiếp trong nhiều chữ thuộc Bộ Nhật. Chẳng hạn, 明½× mang nghĩa sáng, rõ; 晴½× chỉ trạng thái trời quang; 早½× liên quan đến thời điểm sớm trong ngày; còn 晚½× được dùng với nghĩa muộn hoặc buổi tối.

Nhìn theo hướng này, Bộ Nhật giúp người học thấy được một mạch ý nghĩa xuyên suốt thay vì ghi nhớ từng chữ riêng lẻ.

Cách viết Bộ Nhật đúng thứ tự nét

Chữ 日½× gồm 4 nét. Khi viết cần chú ý nét ngang phía dưới là nét cuối cùng dùng để khép chữ.

Thứ tự viết có thể hình dung theo trình tự: nét sổ bên trái, nét ngang gập tạo phần trên và cạnh phải, nét ngang ở giữa, sau đó mới viết nét ngang phía dưới.

Khi viết, nên giữ phần khung tương đối cân đối và không kéo chữ quá ngang. Điều này cũng giúp phân biệt 日 với một chữ khá giống là 曰.

Cách nhận biết Bộ Nhật trong chữ Hán

日 có thể xuất hiện ở nhiều vị trí trong chữ.

Khi đứng bên trái, bộ này thường được viết hẹp hơn. Có thể thấy ở 时½× shí – thời gian, 明½× míng – sáng, 晴½× qíng – trời quang, 晚½× wǎn – tối hoặc 暗½× àn – tối.

Trong một số chữ khác, 日 nằm phía trên như 早½× zǎo – sớm, 星½× xīng – sao, 景½× jǐng – cảnh và 暑½× shǔ – nóng.

Việc tách chữ thành các thành phần quen thuộc thường dễ nhớ hơn so với cố ghi lại toàn bộ hình dạng của chữ ngay từ lần đầu.

Phân biệt 日, 曰 và 目

Ba chữ 日, 曰 và 目 có hình thức gần giống nhau nhưng ý nghĩa và cấu tạo hoàn toàn khác.

Trong hệ thống bộ thủ, 日 và 曰 cũng được tách riêng. 日 là Bộ Nhật, còn 曰 là Bộ Viết. Vì vậy, khi tra từ điển chữ Hán, việc phân biệt đúng hai bộ này khá quan trọng.

Những chữ Hán thường gặp có Bộ Nhật

Khi học Bộ Nhật trong tiếng Trung, không cần ghi nhớ quá nhiều chữ cùng lúc. Bạn nên bắt đầu với những chữ thường gặp và có mối liên hệ khá rõ với thời gian, ánh sáng hoặc các thời điểm trong ngày.

Những chữ này tạo thành một nền khá tốt để tiếp tục mở rộng từ vựng. Chẳng hạn, từ 时½× có thể học thêm 时间½×, 小时½×, 按时½×; từ 明½× có thể mở rộng sang 明天½×, 明白½×, 明显½×.

Từ vựng thường gặp với chữ có Bộ Nhật

Phần từ vựng dưới đây được chia theo ý nghĩa để người học dễ nhìn thấy mối liên hệ giữa các chữ hơn.

Ngày tháng và thời gian

Sáng, tối và thời điểm trong ngày

Ánh sáng và thời tiết

Từ vựng mở rộng

Một số chữ thuộc Bộ Nhật đã mở rộng nghĩa khá xa so với hình ảnh mặt trời ban đầu.

Mẫu câu ứng dụng từ vựng bộ Nhật trong tiếng Trung

Khi đã nhận ra các chữ quen thuộc, nên chuyển sang học chúng trong câu để hiểu rõ cách sử dụng.

Cách học bộ Nhật trong tiếng Trung dễ nhớ

Cách dễ nhớ nhất để học từ vựng thuộc bộ nhật trong tiếng Trung là nối các chữ theo một mạch ý nghĩa thay vì cố học theo danh sách.

Từ 日 với nghĩa mặt trời và ngày, có thể chuyển sang 明½× – sáng, 晴½× – trời quang, sau đó đối lập với 暗½× – tối. Khi học về thời gian, 日 lại giúp tạo liên kết với 早½× – sớm, 晚½× – muộn và 时½× – thời gian.

Cách liên tưởng này giúp bạn nhớ được hướng nghĩa chung trước, sau đó mới bổ sung cách đọc và từ ghép.

Với những chữ xuất hiện thường xuyên như 时 hoặc 明, có thể tiếp tục mở rộng thành một nhóm từ nhỏ.

Khi đã học được khoảng vài từ, nên đặt câu ngay. Việc gặp lại chữ trong câu giúp người học nhớ được cả mặt chữ lẫn cách sử dụng, thay vì chỉ nhớ một nghĩa tiếng Việt đứng riêng.

Hội thoại ứng dụng

Đoạn hội thoại dưới đây kết hợp những từ quen thuộc về ngày mai, thời gian, buổi sáng và thời tiết.

Câu hỏi thường gặp