Tổng hợp ngữ pháp HSK1 chuẩn 3.0

Đại từ nhân xưng trong tiếng Trung đóng vai trò làm chủ ngữ hoặc tân ngữ. Dưới đây là bảng các đại từ cơ bản nhất mà bạn cần thuộc nằm lòng.

• Ngôi thứ nhất: 我 (wǒ) – Tôi, tớ
• Ngôi thứ hai: 你 (nǐ) – Bạn, anh, chị, em / 您 (nín) – Ngài, ông, bà (kính ngữ)
• Ngôi thứ ba (nam): 他 (tā) – Anh ấy, cậu ấy
• Ngôi thứ ba (nữ): 她 (tā) – Cô ấy, chị ấy
• Số nhiều: Thêm 们 (men) vào sau đại từ số ít. Ví dụ: 我们 (wǒmen) – Chúng tôi, 你们 (nǐmen) – Các bạn, 她们 (tāmen) – Các cô ấy.

Lưu ý: 您 chỉ dùng cho ngôi thứ hai số ít, không thêm 们 để tạo số nhiều. Trong giao tiếp lịch sự, 您 thể hiện sự tôn trọng với người lớn tuổi hoặc người có địa vị cao hơn.

Trong tiếng Trung, tính từ có thể đứng một mình làm vị ngữ mà không cần động từ “là”. Khi muốn nhấn mạnh mức độ “rất”, ta dùng phó từ 很 (hěn) đặt trước tính từ. Cấu trúc: Chủ ngữ + (很) + Tính từ.

Quan trọng: Nếu không có 很 hoặc các phó từ khác, câu có thể mang hàm ý so sánh. Ví dụ: 我忙。 (Tôi bận) thường ngụ ý “Tôi bận (còn ai đó thì không)”. Vì vậy, khi miêu tả đơn thuần, người học nên dùng thêm 很 dù không thực sự nhấn mạnh “rất”.

是 được dùng để nối chủ ngữ với danh từ hoặc cụm danh từ nhằm diễn đạt sự tương đồng, định danh hoặc nghề nghiệp. Đây là một trong những động từ quan trọng nhất khi bắt đầu học tiếng Trung.

Phủ định: Thêm 不 trước 是 → 不是 (bú shì).

Câu hỏi chính phản: Dùng cấu trúc 是不是 (có phải không) đặt trước danh từ hoặc cuối câu. Ví dụ: 他是不是老师？ (Anh ấy có phải giáo viên không?)

Trong tiếng Trung, khi một danh từ đi kèm với số đếm, bạn bắt buộc phải có một lượng từ đứng giữa chúng. Lượng từ phổ biến nhất cho hầu hết các danh từ là 个 (gè). Tuy nhiên, mỗi danh từ thường có lượng từ riêng, ví dụ: 本 (běn) cho sách, 张 (zhāng) cho giấy/ảnh, 杯 (bēi) cho đồ uống.

Cấu trúc: Số lượng + Lượng từ + Danh từ. Khi muốn nói “hai người” hay “mấy thứ”, bạn phải nhớ thêm lượng từ.

Lưu ý đặc biệt: Khi muốn nói “hai” với lượng từ, dùng 两 (liǎng) thay vì 二 (èr). Ví dụ: 两个人 (liǎng gè rén) – hai người. Không dùng 二个人.

有 (yǒu) là động từ biểu thị sự sở hữu (“có”) hoặc sự tồn tại (“có” tại một nơi nào đó). Để phủ định, bạn dùng 没有 (méiyǒu), tuyệt đối không dùng 不有.

不 (bù) dùng để phủ định hành động ở hiện tại, tương lai, thói quen, hoặc phủ định tính từ. Trong khi đó, 没 (méi) lại phủ định hành động đã xảy ra trong quá khứ (dùng với động từ) hoặc phủ định sự tồn tại/sở hữu (dùng với 有).

Mẹo phân biệt: Nếu hành động đã kết thúc hoặc bạn muốn nói “chưa từng”, hãy dùng 没. Nếu hành động chưa diễn ra, là thói quen, hoặc bạn muốn diễn tả ý chủ quan “không muốn”, hãy dùng 不.

的 là trợ từ quan trọng bậc nhất dùng để biểu thị sự sở hữu hoặc dùng trong cấu trúc “Tính từ + 的 + Danh từ” để mô tả đặc điểm. Ngoài ra, 的 còn có thể đứng cuối câu để tạo thành cụm “的” mang nghĩa “cái… đó”.

Ngoài 吗 (đặt cuối câu trần thuật), HSK1 giới thiệu một số đại từ nghi vấn cơ bản. Những từ này đứng ở vị trí của thành phần mà nó hỏi trong câu. Không bao giờ dùng 吗 khi trong câu đã có các đại từ này.

• 什么 (shénme): Cái gì, gì. Ví dụ: 这是什么？ (Đây là cái gì?)
• 谁 (shéi / shuí): Ai. Ví dụ: 他是谁？ (Anh ấy là ai?)
• 哪 (nǎ): Nào (thường đi cùng lượng từ). Ví dụ: 哪个是你的书？ (Quyển nào là sách của bạn?)

和 (hé) có nghĩa là “và”, dùng để nối các danh từ hoặc cụm danh từ. Không dùng 和 để nối hai mệnh đề hay hai tính từ.

还是 (háishì) dùng để tạo câu hỏi lựa chọn “hay là”. Khác với 或者 (huòzhě) dùng trong câu trần thuật, 还是 chỉ dùng trong câu nghi vấn.

1. Cấu trúc 太…了 (tài…le): Dùng để diễn tả mức độ “quá…”, thường mang sắc thái cảm thán. Cấu trúc: 太 + Tính từ + 了.

2. Cấu trúc 是…的 (shì…de): Dùng để nhấn mạnh thời gian, địa điểm, cách thức, hoặc người thực hiện của một hành động đã xảy ra. Động từ thường đặt trước 的. Đây là điểm ngữ pháp quan trọng đối với người mới học.